Futsal w służbie Jej Królewskiej Mości fot. Peter Talbot

Futsal w służbie Jej Królewskiej Mości

Na Wyspach Brytyjskich zdawałoby się egzotyczna dyscyplina sportu, jaką jest (był?) futsal mocno się zakorzenia i zatacza coraz szersze kręgi. 

Angielska federacja w 2003 roku wprowadziła futsal w struktury organizacji, lecz to w ostatnim czasie obserwujemy duży rozwój i większą atencje ze strony brytyjskiego związku. Federacja mając na uwadze szkolenie dzieci i młodzieży daje się wykazać między innymi trenerom Michealowi Skubali oraz Peterowi Sturgessowi, którzy promują futsal nie tylko, jako osobną dyscyplinę, ale również, jako element piłkarskiego rzemiosła.

Patrząc wstecz, w pierwszej fazie zachęcano plakatem UEFA – „ 10 korzyści z gry w futsal”, kampanią informacyjną o dyscyplinie oraz licznymi cytatami hegemonów futbolu, którzy w czasach swojej młodości uprawiali futsal.




Propagatorzy zunifikowanej przepisami FIFA i UEFA „halówki” musieli iść krok dalej. Modne w Anglii „5-aside”, czyli gra pięciu zwykłą piłką, na dowolną wielkość bramek, od band, trzeba było merytorycznie zdefiniować oraz pokazać jednocześnie, że idzie lepsze, dużo lepsze.

 

  1. NAGRODA: futsal rozwija piłkarza poprzez grę.
  2. KONTAKT Z PIŁKĄ: porównując grę w futsal, a piłkę nożną halową z bandami mamy na korzyść zawodnika grającego w futsal 210% więcej kontaktu z piłką.
  3. KONTROLA PIŁKI: przy ograniczonej przestrzeni liniami bocznymi i bramkowymi, mniejszym polu gry oraz ciągłej presji rywala nasze umiejętności kontroli nad piłką muszą być na wysokim poziomie.
  4. SZYBKOŚĆ GRY: presja rywala oraz cztery sekundy na wznowienie gry wymuszają szybkie myślenie, co kształtuje inteligentnego zawodnika.
  5. GRA ZE WSPARCIEM: ze względu na przestrzeń, brak band i przepisy zawodnik jest zmuszony do ciągłego wspierania swoją grą bez piłki kolegów z drużyny
  6. CIĄGŁOŚĆ GRY: tempo, jakie dyktuje fuksa nie pozwala zawodnikowi na chwilę przestoju. Koncentracja i przygotowanie kondycyjne rzutuje bezpośrednio, na jakość gry.
  7. ROZUMIENIE GRY: piłkarze wchodząc na parkiet w większości używają tych samych narzędzi, co na „dużym boisku”.
  8. KOŃCZENIE AKCJI: mając na uwadze wielkość bramki oraz szybkość skracania kąta przez bramkarza zawodnik musi dokładnie oraz oszukańczo oddawać strzał. Skuteczność ma niebagatelne znaczenie.
  9. GRAJ DOBRZE, GRAJ FAIR: przepisy futsalowe cechuje ograniczenie gry fizycznej jak na dużym boisku. Duże pole do popisu dla zawodników z paletą technicznych zagrań.
  10. ZABAWA: gra w futsal ze względu na liczbę zawodników, kwestie zmian zawodników pozwala na grę w każdym wieku przysparzając wiele radości grającym.
Otwartość umysłu angielskich trenerów, wynikająca w szczególności z problemów w szkoleniu oraz piłkarskim wychowywaniu młodych zawodników, sprawiła, iż można było łatwiej i płynniej odnieść się do futsalu, a konkretnie dzięki pasjonatom przyjąć model pracy na dwóch płaszczyznach.
  • Pierwsza - gdzie futsal traktuje się, jako narzędzie pracy trenera w szkółkach, akademiach piłkarskich, co owocuje nie tylko na poziomie Premier League czy Championship.
  • Druga - futsal jako osobna dyscyplina sportu. Podział przy jednoczesnym, równomiernym rozwoju na obu frontach pozwala rozwijać intensywnie i merytorycznie dyscyplinę, która w tym roku debiutuje na odbywających się właśnie w Buenos Aires Igrzyskach Olimpijskich Młodzieży.

FA wydało broszurę o nazwie „Futsal. Benefits of Futsal” („Futsal. Korzyści z gry w futsal”) gdzie na pięciu stronach, w pięciu punktach przybliżono esencję halowej piłki nożnej. W punkcie pierwszym zaprezentowano czym jest futsal oraz przedstawiono jego rodowód, następnie skupiono się na korzyściach z gry dla młodych piłkarzy. Kolejno zaprezentowano różnicę pomiędzy futsalem a tradycyjną „halówką”, by w czwartym punkcie skupić się na pomysłach, w jaki sposób wprowadzać futsal do programów szkolenia dzieci i młodzieży. Finalnie zaprezentowano rozwój gry na świecie, jej walory, rozwój na płaszczyźnie sędziowskiej i trenerskiej oraz w jakim kierunku zmierza, jako samodzielna dyscyplina. Najlepiej zapoznać się z dokumentem bezpośrednio.

Pobierz: Broszura FA „Benefits of Futsal”

Po prezentacji dyscypliny angielskiemu środowisku, propagowaniu w różnych formach i wszelakich rozgrywkach federacja postanowiła stworzyć jedną, spójną strategię dla całej piłkarskiej Anglii.


Michael Skubala, trener futsalowej reprezentacji Anglii / fot. Peter Talbot

Zjednoczyć grę, zainspirować naród

Wyżej napisane słowa są myślą przewodnia całego dokumentu „Szybko, do przodu z futsalem. Strategia Federacji Angielskiej 2018-2024”, który na piętnastu stronach jasno precyzuje cele, zakres działań oraz wizje rozwoju. Pośród wielu aspektów na pierwszy plan wysuwa się teza, że futsal ma być halową piłką nożną numer jeden.

„Wspaniała gra na własnych zasadach, ale również kluczowe narzędzie rozwoju piłkarskiego talentu”

Powyższe zdanie z najnowszego dokumentu federacji daje jasno do zrozumienia, iż dyscyplina będzie rozwijana, jako osobna gra z wszystkimi jej atrybutami, ale i wprowadzana, jako kluczowy element szkolenia w okresie wstępnym piłkarskiego rozwoju (szczególnie okres Grassroots).

„Czas, by angielski futbol zaczął czerpać korzyści z futsalu”

W hermetycznym środowisku z przekonaniem o futbolowym „know how” te słowa muszą brzmieć kontrowersyjnie. Poszukiwania komponentów szkolenia, które będą oddawały grę i w pełni do niej się zbliżą, gdzie presja czasu, miejsca i rywala stanowi fundament pracy zaprowadziły angielski związek do efektywnego wykorzystania okresu jesienno-zimowego przy pomocy futsalu.

Dan Ashworth, Dyrektor Techniczny FA w słowie wstępu strategii sygnalizuje jak wiele dobra futsal może wnieść do rozwoju indywidualnego zawodnika i podkreśla, że jest to jedyna dyscyplina na hali z akceptacją i kierunkiem rozwoju pod batutą FIFA.

FA precyzuje pięć priorytetowych zadań i w ich obrębie działań:

  1. Stworzyć mocne środowisko identyfikujące się z futsalem w Anglii
  2. Umożliwiać udział w rozgrywkach, szkoleniach itp.
  3. Systemowa rywalizacja oraz ścieżkę rozwoju zawodnika
  4. Utworzyć profesjonalny dział w federacji zajmujący się tylko futsalem
  5. Zbudować fundamenty pod sukces angielskich reprezentacji futsalowych
Każdy z tych punktów jest szczegółowo zanalizowany i rozpisany. Pozwolę sobie tylko nadmienić kilka istotnych kwestii, które mają mieć znaczny wpływ na zmianę i rozwój myślenia w kontekście „zunifikowanej halówki”:
  • futsal ma stać się sztandarową halową odmianą piłki nożnej dla całej Anglii
  • futsal jest jedną ze ścieżek rozwoju w obrębie modelu gry stworzonego pod kątem piłkarskiej reprezentacji Anglii
  • federacja sugeruje by „szkolić futsalem” w okresie zimowym młodych zawodników
  • federacja zbuduje mocny medialny wizerunek gry oraz chce zdefiniować jej przekaz na każdym szczeblu rozgrywkowym, w każdym okręgu i dotrzeć do wszystkich, klubów, trenerów i zawodników piłki nożnej należących do federacji, ale i też tych komercyjnych
  • rozgrywki futsalowe mają ulegać ciągłej profesjonalizacji oraz rozszerzaniu w kontekście seniorów mężczyzn i kobiet
  • stałe rozgrywki futsalowe od U13 po U18
  • zachęta do futsalu w rozgrywkach komercyjnych i amatorskich jak np.: mistrzostwa szkół
  • utworzenie i powołanie kadry kobiet, która rozpocznie regularną grę najpóźniej w 2021 roku
  • przy szkołach ponadpodstawowych i wyższych tworzyć centra talentu futsalowego, które będą prowadziły do ligi centralnej
  • duża partycypacja wojewódzkich, okręgowych związków w szczególności poprzez tworzenie regionalnych lig dla wszystkich kategorii
  • zaproszenia do udziału w podstawowych kursach szkoleniowych dla nauczycieli wychowania fizycznego
  • stałe kursy trenerskie i sędziowskie
  • rozwój nad postępem samej dyscypliny na świecie i na bieżąco weryfikacja pracy na własnym gruncie
  • budowa działu, komórki w związku, która będzie się tylko zajmowała merytoryką pracy w futsalu i przekazywała ją w każdy możliwy sposób

Pobierz: Fast Forward with Futsal - The FA's Futsal Strategy 2018-24

Futsal jest wspaniałą grą samą w sobie, ale równocześnie doskonałym narzędziem do rozwoju młodych zawodników, by mogli przenosić nabyte umiejętności z hali na boiska. Futsal jest szybki, gra od linii do linii, z wieloma kontaktami z piłką, co w każdym wieku się podoba.Gareth Southgate – trener reprezentacji Anglii

Propagując futsal FA zwracało uwagę, iż najważniejszy aspekt to gra sama w sobie. Stanowi ona duże wymagania i po gruntownej analizie innych krajów w tej materii są przeświadczeni, iż futsal znacznie przyczyni się do rozwoju młodego zawodnika tworząc mu tym samym alternatywę gry na boisku lub hali.

Najlepszym przykładem jest w tym miejscu Max Kilman, dzisiaj zawodnik Premier League Wolverhampton, a jeszcze niedawno zawodnik futsalu, reprezentant Anglii.

"Przestałem grać w piłkę, czułem, że to zmierza donikąd i zacząłem grać w futsal – tłumaczy Max...trafiłem do kadry Anglii w futsalu, a dzięki niej do PREMIER LEAGUE i drużyny Wolverhampton Wolves... Futsal pomaga w grze piłkę nożną na wielu płaszczyznach. Wszyscy myślą, że to tylko kwestia kontroli nad piłką, a tak naprawdę to większa świadomość, większy spokój w grze i podejmowanie lepszych decyzji. Pomaga fakt, że gra jest szybka i przestrzeń mniejsza. Więc kiedy wróciłem do piłki nożnej byłem bardziej pewny siebie np.: w przyjęciu piłki z autu gdzie jest ciaśniej czułem, że mam dużo więcej miejsca do gry.”

Program Akademii Premier League idzie tym śladem organizując od kategorii U8 po U12 rozgrywki futsalowe – dla przykładu mecz Arsenal – West Ham U10: Zobacz wideo

„Turniej Futsalowy pomaga zawodnikom technicznie i taktycznie, ale dla nas większą korzyścią są elementy socjalne oraz psychologiczne” - mówi trener West Ham U12 David Johnson

Do najwyższej klasy rozgrywkowej zaczynają dołączać kluby Championship oraz niższych lig. Każdemu zaczynają przyświecać słowa byłego menedżera Evertonu Roberto Martineza: „Futsal w pełni zaspokaja rozwój techniczny w piłce nożnej, gra obiema nogami, wewnętrzną, zewnętrzną częścią stopy, podeszwą, ale i przede wszystkim kreatywność, gra 1 vs 1 w obronie i ataku, uderzenie na bramkę pod presją... Myślę, że kluczem jest rozwój młodego piłkarza z piłką przy nodze. W naszej akademii futsal jest trenowany szczególnie w grupach U11 i U12”.

Badania Uniwersytetu Liverpoolu wskazują, iż zawodnik grając w futsal jest sześć razy więcej przy piłce niż w tradycyjnym futbolu. W grze zawiera się większa liczba działań indywidualnych, co uwypukla elementy techniczno-taktyczne. Bezwzględnie za jeden najważniejszych elementów uważa się nieustanną grę pod presją przeciwnika, co wymusza nieprzerwaną koncentrację oraz ciągły udział w grze.

Futsal, jako gra w sposób naturalny wprowadza zawodnika w rywalizację 1 vs 1, zachęcając do szybszych decyzji i czytania gry. Gra na małej przestrzeni, bliżej środka czy bliżej linii i pokonanie rywala dryblingiem, inteligentnym podaniem oraz grą kombinacyjną w ciasnych przestrzeniach wymaga wielkiej precyzji.    

W futsalu dokonuje się konfrontacja zawodnika z ciągłym podejmowaniem decyzji. Kiedy otrzymujesz piłkę zmierzasz się z mnóstwem wyborów. Twój mózg działa jak komputer: zdaje sobie sprawę, że już miał do czynienia z taką sytuacją i stara się podjąć dobrą decyzję – dobre podanie lub dobry strzał. W futsalu jest całe mnóstwo takich decyzji do podjęcia, dlatego też ciągle się rozwijasz, kiedy grasz.Arsene Wenger, były trener Arsenalu Londyn

FA definiuje grę i jej rozwój na swoim terenie mając jasno obrany kierunek i wizję. Konkrety, które już są wprowadzane i dają szanse wszystkim na poznanie futsalu:

  • 300,000 funtów od FA i FF na wsparcie futsalu od września 2017
  • 18 wrzesień 2017 – FUTSAL STARTER – pakiet dla klubów
  • bramki, piłki, znaczniki, szkolenia sędziów oraz trenerów

Priorytetowo:

  • Kobiecy Futsal (12-18 roku życia)
  • Młodzieżowy Futsal (14 lat i więcej)
  • Młodzieżowe Ligi Futsalu (U14 do U18)
  • Ośrodki Szkół Wyższych z ogólnym dostępem do infrastruktury sportowej
  • Szkoły na wzór SMS-ów zarówno prywatnych jak i publicznych z wyłączeniem szkół podstawowych

Słów prywatnych kilka:

Futsal jest grą, która ma unikatowy charakter. Czysta forma rywalizacji z dużym natężeniem decyzyjności zapięta jednolitymi zasadami, które sprawiają, iż technika, taktyka, motoryka, mental przenikają się. Fazy gry jak atak, transfer negatywny (strata piłki), obrona, transfer pozytywny (odbiór piłki) są już liczone w milisekundach, co owocuje jeszcze większym naciskiem na doskonałą pracę techniczno-taktyczną na gruncie perfekcyjnej motoryki w ciągłej koncentracji i umiejętności zachowaniu równowagi emocjonalnej. Wynik jest sprawą płynną do końcowej syreny. Przebieg meczu niesie wiele zmiennych, przez co, by przekonać kibica do futsalu nie potrzeba wielu argumentów. GRA niesie adrenalinę, od której łatwo się uzależnić.




Bazując na angielskiej pracy warto pochylić się nad rozwojem dyscypliny w naszym kraju. Profesjonalnym rozwoju.

Futsal, jako narzędzie piłki nożnej daje alternatywę treningową szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Jeśli gra ma nas kształtować w sposób holistyczny to czy nie dobrze by było w ramach piłkarskiej akademii przygotować około 40 jednostek treningowych na czas jesienno-zimowy, posługując się piłkami futsalowymi i zorganizować w jednej kategorii wiekowej (szczególnie U8-U12) około 4-6 turniejów lub wystartować w MMP w futsalu pod auspicjami PZPN-u. Jest to już model sprawdzony i wsłuchując się w głos samych zawodników na różnym szczeblu, w różnym wieku wiem, iż zawodnik trenujący na wysokiej intensywności, przy szybkiej decyzyjności oraz pracy w ciągłym ruchu na pograniczu fauli akumulowanych dostaje piłkarskie kombo.

Wiele ostatnio słyszymy o detalach (ich braków, nieświadomości lub wręcz obsesji każdego szczegółu w grze i poza nią) w futbolu. Futsal to wyłącznie dialog detali, co definiuje ten sport. Jak jednak byłoby piękniej gdyby od dziecka wzrastać w detalach, które są naturalnym środowiskiem gry.

Apeluje, by nie traktować futsalu, jako „zła” w szkoleniu, ale też nie iść na krucjatę, że futsal to jest tylko futsal. Złoty środek w tym wszystkim otworzy nam umysł na nową wiedzę, wzbogaci szkoleniowo i wierzę mocno, iż przyczyni się do rozwoju samej dyscypliny. Po prostu pytajmy, szukajmy merytoryki, analizujmy, rozmawiajmy, a przede wszystkim działajmy.

Zawodnik w grze hartuje swoje umiejętności i sprawdza się mentalnie. W grze widzimy jak na dłoni jego zachowania, a mikrotaktyka staje się łatwa do nauczania, doskonalenia, oceny i korekt.

Jeśli będziesz grał profesjonalnie, to czy to będzie futsal czy piłka nożna to wiele czynników o tym zadecyduje. Najważniejsze, że masz wybór i ludzi, którzy Ci w tym pomogą.

Futsal i futbol to Brazylia. A jak Brazylia to kawa. Zatem dla mnie: Jeśli futbol to kawa, to futsal jest espresso.

Moje metody pracy oraz generalny pogląd na piłkę nożną są bardzo zbliżone do futsalu. Zawsze szukam dobrych zawodników technicznie, bym mógł realizować swoją koncepcje gry, jaką jest posiadanie piłki. Zawodnicy o niskim wzroście tacy jak Messi, Xavi czy Iniesta gwarantują kontrolę nad piłką jak i szybki atak wspólnie z kolegami męcząc tym samym rywala. Prawda jest taka, że wszyscy jesteśmy bliscy w piłce nożnej ograniczenia przestrzeni. O tą przestrzeń należy walczyć jak i trzeba się w niej odnaleźć.Pep Guardiola, trener Manchesteru City

Jakub Drwal
dyrektor sportowy Futsal Młodej Ekstraklasy
UEFA A, UEFA Futsal B, dyplomowany analityk piłkarski WSZiC we Wrocławiu, skaut piłkarski IPSO